De terugkeer van de wolf in Nederland wordt door sommigen gepresenteerd als een succes voor de natuur. Maar als we goed kijken naar de feiten en de context van ons dichtbevolkte land, moeten we concluderen: de wolf hoort hier niet thuis. De nadelen wegen zwaarder dan de vermeende ecologische voordelen en het is tijd voor een eerlijk debat over de vraag of samenleven met dit roofdier überhaupt wenselijk of haalbaar is.
De wolf heeft in Nederland geen natuurlijke vijanden en komt terecht in een landschap dat totaal anders is dan bijvoorbeeld de uitgestrekte wildernis van Yellowstone of de Alpen. In gebieden zoals Yosemite National Park in de VS was de herintroductie van de wolf zorgvuldig gepland, in uitgestrekte, onbewoonde natuurgebieden met ruimte voor prooidieren en zonder intensieve menselijke activiteit. Nederland is daarentegen een van de dichtstbevolkte landen ter wereld, met een intensief gebruikt buitengebied en duizenden kilometers aan wandel- en fietspaden.
Groeiend aantal incidenten
Sinds de eerste wolven zich in Nederland vestigden, is het aantal incidenten fors toegenomen. Met name schaapskuddes zijn doelwit van wolvenaanvallen. Alleen al in 2023 werden er ruim 1200 schapen doodgebeten door wolven. De slachtpartijen zijn vaak gruwelijk: meerdere dieren worden gedood zonder dat de wolf ze opeet. Dit gedrag, bekend als surplus killing, veroorzaakt groot dierenleed en ernstige emotionele en financiële schade bij boeren en herders.
Hoewel er subsidies zijn voor het plaatsen van afrasteringen, blijkt in de praktijk dat wolven regelmatig hekken weten te passeren. Ook zijn de kosten en moeite voor kleine boeren niet altijd op te brengen. Voor een land met weinig ruimte en veel recreatie, landbouw en bebouwing is een roofdier als de wolf simpelweg te verstorend.
Gevaar voor mens en dier
Voorstanders wijzen er vaak op dat wolven mensen mijden. Toch worden er steeds meer waarnemingen gedaan van wolven die zich weinig aantrekken van menselijke aanwezigheid. Er zijn inmiddels meerdere meldingen van wolven die overdag dicht bij dorpen, woonwijken en speeltuinen lopen, soms op enkele tientallen meters van mensen. In de Duitse deelstaat Beieren is in 2024 zelfs besloten tot het afschieten van probleemwolven na aanvallen op vee vlak bij woningen.
Hoewel een aanval op een mens zeer zeldzaam is, mag het risico niet worden onderschat. In een land waar dagelijks miljoenen mensen de natuur in trekken, is de kans reëel dat een wolf op een dag zijn schuwheid verliest, met mogelijk desastreuze gevolgen.
Ecologisch effect valt tegen
Een veelgehoord argument voor de wolf is dat hij het ecosysteem in balans brengt door bijvoorbeeld populaties van reeën en wilde zwijnen te beperken. Maar in Nederland is die rol beperkt: er zijn nauwelijks uitgestrekte, ongestoorde natuurgebieden waar zulke effecten tot hun recht komen. Wildbeheer wordt hier al jaren gecontroleerd uitgevoerd door faunabeheerders. De wolf voegt daar weinig aan toe en brengt juist meer verstoring in een toch al kwetsbaar ecosysteem.
Tijd voor heldere keuzes
Nederland heeft simpelweg niet de ruimte om een groot roofdier als de wolf te huisvesten zonder grote gevolgen voor landbouw, natuurbeheer en recreatie. In plaats van de wolf te romantiseren, is het tijd om realistisch te zijn. Andere landen, zoals Frankrijk en Noorwegen, hebben al maatregelen genomen om het aantal wolven te beperken of ze uit bepaalde regio’s te weren.
Ook in Nederland moeten we durven kiezen voor een actief beheer of zelfs verwijdering van wolven, zeker in regio’s waar de balans zoek is. Niet omdat we tegen natuur zijn, maar omdat samenleven met de wolf in een land als het onze simpelweg niet werkt.
